مطبوعات محلی هرمزگان را از مرگ تدریجی نجات دهید!
مرگ تدریجی مطبوعالت هرمزگان
روزنامه‌ها و هفته نامه ها هنوز حرفی برای گفتن دارند، اما آیا دیگر توانی برای چاپ شدن باقی مانده است؟
گاهی مرگ مطبوعات با صدای بلند اتفاق نمی‌افتد؛ نه آژیری به صدا درمی‌آید، نه چراغی خاموش می‌شود و نه کسی برای بدرقه‌اش جمع می‌شود. گاهی مرگ، آرام و بی‌صدا، در لابه‌لای صفحات سفید یک روزنامه اتفاق می‌افتد؛ همان‌جا که دیگر کاغذی برای نوشتن نیست، مرکبی برای چاپ نیست و توان مالی برای ادامه راه باقی نمانده است.
امروز به دلیل شرایط جنگی و محاصره دریایی مطبوعات کاغذی استان هرمزگان در سکوتی نگران‌کننده، یکی از دشوارترین روزهای حیات خود را سپری می‌کنند. رسانه‌هایی که سال‌ها چراغ آگاهی، حافظه تاریخی جامعه و صدای بی‌واسطه مردم مرزنشین این خطه از کشورمان بوده‌اند، اکنون زیر فشار سنگین گرانی کاغذ، افزایش هزینه‌های چاپ، توزیع و سایر هزینه‌های انتشار، به مرز فرسودگی رسیده‌اند.
در استان هرمزگان چاپخانه ای برای چاپ نشریات وجود ندارد و مطبوعات این استان در تهران و استانهای همجوار به چاپ می رسند و به دلیل بعد مسافت، هزینه های حمل و نقل و توزیع آنها افزایش چشمگیری می یابد و به موقع نیز به دست مخاطبان نمی رسد. رسانه ها در این شرایط جنگی از وزارت ارشاد توقع حمایت مالی بیشتری دارند اما متاسفانه بیش از یکسال است که حتی یک ریال یارانه کاغذ و چاپ به حساب مطبوعات و رسانه های هرمزگان واریز نشده است.
اگر در این شرایط حساس، حمایت مالی از مطبوعات برای دولت مقدور نیست کاش لااقل برای تعداد صفحات نشریات سختگیری نمی کردند و اجازه می دادند که روزنامه ها و نشریات در ۴ صفحه هم منتشر کنند. زیرا هزینه چاپ نشریات به طور سرسام آور بالا رفته است.
روزگاری انتشار یک روزنامه، نشانه‌ای از پویایی فرهنگی و اجتماعی یک شهر بود. ورق زدن روزنامه، خواندن تیترهای صبحگاهی و دنبال کردن اخبار در میان صفحات کاغذی، بخشی از زندگی روزمره مردم محسوب می‌شد. روزنامه تنها مجموعه‌ای از خبرها نبود؛ روایتگر خاطرات جمعی، ثبت‌کننده رویدادهای تاریخی و آیینه‌ای بود که جامعه می‌توانست چهره خود را در آن ببیند.
اما امروز، معادله تغییر کرده است. هزینه تولید یک نسخه روزنامه چنان افزایش یافته که گاهی قیمت فروش آن حتی پاسخگوی بخشی از هزینه‌های انتشار نیست. ناشران و مدیران نشریات میان دو انتخاب دشوار گرفتار شده‌اند: کاهش کیفیت و تیراژ یا توقف انتشار. در چنین شرایطی، بسیاری از نشریات محلی و مستقل، با وجود برخورداری از سرمایه انسانی، تجربه حرفه‌ای و دغدغه اجتماعی، توان ادامه فعالیت را از دست می‌دهند.
اما مسئله فقط گران شدن کاغذ نیست؛ مسئله، گران تمام شدن خاموشی رسانه است.
وقتی یک نشریه محلی از انتشار باز می‌ماند، تنها چند صفحه کاغذ از چرخه مصرف خارج نمی‌شود؛ بخشی از حافظه یک شهر، صدای کسب‌وکارهای کوچک، دغدغه‌های شهروندان، مطالبات اجتماعی و روایت تلاش انسان‌هایی که در حاشیه خبرهای بزرگ دیده نمی‌شوند نیز به فراموشی سپرده می‌شود.
رسانه‌های محلی، برخلاف تصور برخی، حلقه‌ای کوچک و کم‌اهمیت در زنجیره اطلاع‌رسانی نیستند. آنها به زندگی واقعی مردم نزدیک‌اند؛ از مشکلات یک محله و کمبودهای یک مدرسه گرفته تا ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و گردشگری یک منطقه. آنها به موضوعاتی می‌پردازند که شاید در رسانه‌های بزرگ جایی نداشته باشند، اما برای مردم همان منطقه حیاتی‌اند.
در این میان، فضای مجازی با سرعتی شگفت‌انگیز میدان اطلاع‌رسانی را دگرگون کرده است. انتشار لحظه‌ای خبر، دسترسی آسان و هزینه کمتر، فرصت‌های تازه‌ای پیش روی رسانه‌ها گذاشته است؛ اما سرعت، همیشه معادل دقت نیست و فراوانی اطلاعات، لزوماً به معنای افزایش آگاهی نخواهد بود. جامعه همچنان به رسانه‌هایی نیاز دارد که خبر را بررسی کنند، مسئولانه بنویسند، تحلیل ارائه دهند و در برابر حقیقت پاسخگو باشند. آینده مطبوعات، الزاماً در تقابل با فناوری تعریف نمی‌شود. شاید راه نجات، نه بازگشت صرف به گذشته و نه تسلیم کامل در برابر فضای مجازی، بلکه ساختن الگویی تازه از روزنامه‌نگاری باشد؛ الگویی که اصالت حرفه‌ای مطبوعات را با امکانات رسانه‌های نوین پیوند دهد.
با این حال، نباید تحول دیجیتال بهانه‌ای برای نادیده گرفتن مشکلات اقتصادی مطبوعات کاغذی شود. حمایت هدفمند از رسانه‌های مستقل، تأمین پایدار کاغذ، تسهیلات واقعی چاپ و انتشار، اصلاح نظام توزیع، حمایت از آگهی‌های فرهنگی و اجتماعی و ایجاد فرصت‌های برابر برای نشریات محلی، دیگر یک انتخاب تشریفاتی نیست؛ ضرورتی برای حفظ تنوع رسانه‌ای و سلامت جریان اطلاع‌رسانی است.
مسئولان فرهنگی باید به این پرسش پاسخ دهند: اگر چراغ نشریات محلی خاموش شود، چه نهادی جای خالی آنها را در ثبت تاریخ روزمره مردم، مطالبه‌گری اجتماعی و انعکاس صدای مناطق مختلف پر خواهد کرد؟
مطبوعات فقط کاغذ نیستند؛ ریشه‌های آگاهی‌اند.
اگر کاغذ گران شده است، نباید بهای آگاهی را با خاموشی رسانه‌ها پرداخت کنیم. اگر چاپ دشوار شده است، باید راه‌های تازه‌ای برای تداوم انتشار بیابیم. اگر روزنامه‌نگاران زیر بار مشکلات اقتصادی خم شده‌اند، باید پیش از آنکه قلم‌هایشان از حرکت بازبماند، صدای آنها را شنید.
مرگ مطبوعات، مرگ یک صنعت چاپ یا تعطیلی چند دفتر رسانه‌ای نیست؛ خاموش شدن چراغی است که سال‌ها برای روشن نگه داشتن افکار عمومی تلاش کرده است. بیایید نگذاریم آخرین تیتر یک روزنامه، خبر تعطیلی خود آن روزنامه باشد. چرا که جامعه بدون رسانه، شاید همچنان خبر داشته باشد؛ اما ممکن است فرصت اندیشیدن، پرسیدن و شنیده شدن را از دست بدهد.
به قلم: حسین فریدونی – سردبیر
ساعت: ۱۰:۴۹ بعد از ظهر - ۱۴۰۵/۰۸/۱۷
بازدیدها: 73
آخرین دیدگاهها