چرا شهرداری بندرعباس، قدمگاه خضر نبی (ع) در ساحل را تخریب کرد؟
آیین چهارشنبه آخر صفر در بندرعباس
صدف نیوز/ یوسف ملایی: شهرداری بندرعباس در اقدامی ضد فرهنگی، با «لودر» روی سنتها و آیینهای مردم هرمزگان میرود.
چهارشنبهها «پای خضر نبی(ع)» در ساحل محله سنتی «پُشت شهر» میعادگاه بومیان بندرعباس برای تن به آب زدن و پاسداشت آیین سنتی «پا نَهو زدن» است اما شهرداری بندرعباس در شگفتانه ای «چهارشنبه آخر صفر» بندریها را به افسوس و اندوه گره زد.
«چهارشنبه آخر صفر در بندرعباس» یک آیین سنتی و مذهبی است که مردم این شهر در آخرین چهارشنبه ماه صفر با رفتن به ساحل دریا و آبتنی، به دنبال پاکسازی جسم و روح از نحسی این ماه و طلب خیر و برکت هستند. این آیین به عنوان میراث معنوی هرمزگان به ثبت رسیده است و مردم معتقدند که با این کار، از بیماریها و چشم زخم در امان میمانند.
در این کهن آیین، مردم سه بار به سوی دریا رفته و نیت میکنند و همزمان یک حبه قند یا شیرینی را به دریا انداخته و با گویش بندری میگویند: «شیرینی ما بِی تو، شفای تو بِی ما» یعنی ما برای تو شیرینی پیشکش میکنیم و تو به ما شفا و سلامتی ببخش.
از دیگر آیینهای این روز، گفتمان صمیمی اهالی بندرعباس با دریا است که میگویند: «صفر اَ دَر، خطر اَدَر، جاش سلامتی» یعنی ماه صفر و خطرات آن در حال تمام شدن است و به جای آن سلامتی و تندرستی میآید.
در این سنت دیرینه نیز افرادی که به این مراسم میآیند مقداری از آب دریا را نیز در ظرفی ریخته و بدون آن که در طول مسیر ظرف را روی زمین بگذارند آن را به خانه برده و در چهارگوشه منزل میریزند تا روزی و برکت دریا را به خانه آورده باشند و با آویختن آن بطری آب در جلو منازل، چشم شور را با آب شور دریا بشویند.
مردم تمام چهارشنبه را دارای احترام میدانند و به عنوان مثال اعتقاد دارند حضرت خضر نبی(ع) و همراه همیشگیاش حضرت الیاس(ع) بعد از ظهر و غروب هر چهارشنبه، از کوچهها و محلهها عبور میکنند و به همین دلیل مردم چهارشنبه جلوی خانه خود را آب و جارو میکردند و هنوز نیز این رسم رواج دارد.
در این رسوم نیکو که یادگار نیاکان مردم بومی بندرعباس است، مردم بعد از ظهر سهشنبه و صبح و بعد از ظهر چهارشنبه پایانی ماه صفر، در محله های ساحلی مانند: «پُشت شهر»، «سورو»، «سرریگ» و «خواجه عطا» به دریا میزدند و برای افرادی نیز که ناخوش احوال بودند و نمیتوانستند به دریا بیایند، مقداری از آب دریا را در ظرف ریخته و برای آنها میبردند تا چشم زخم را از آنان دور کنند.
این مراسم پس از دو ماه عزاداری محرم و صفر برگزار میشود. مردم با حضور در ساحل، دست در دست یکدیگر و با اتحاد وارد دریا میشوند تا هفت موج از آنها عبور کند. با هر موج، سورههای «انشراح»، «نصر»، «تین» و «توحید» را میخوانند و همراه با فرستادن صلوات، سه بار سر خود را در آب فرو برده و بیرون میآورند. این عمل نمادی از پاکسازی جسم و روح و طلب خیر و نیکی از درگاه خداوند است.
چهارشنبه آخر ماه صفر، علاوه بر وجهه دینی و معنوی، کارکردی اجتماعی نیز دارد. حضور جمعی مردم در سواحل و اجرای آیین، زمینه همبستگی اجتماعی، تقویت پیوندهای خانوادگی و احساس تعلق به فرهنگ محلی را فراهم میکند.
این آیین همچنین ظرفیتی ارزشمند برای معرفی هرمزگان بهعنوان مقصد گردشگری فرهنگی دارد. گردشگران با حضور در سواحل و مشاهده یا مشارکت محدود در این آیین، با سبک زندگی و باورهای مردم محلی آشنا میشوند. از سوی دیگر، به دلیل آثار مثبت آیین بر آرامش روان و نشاط جسم، میتوان آن را در قالب «گردشگری سلامت» نیز معرفی کرد.
خاستگاه این آیین از آن جا آمده است که مردم معتقدند، ماه صفر، ماه نحسی است که امکان وقوع رویدادهای ناگوار در آن زیاد است. بیت معروفی نیز زبان به زبان میچرخد که: «ماهها همه خطر دارد، بدنامی ماه صفر دارد» و بر اساس همین باور، چهارشنبه آخر صفر میتواند مراسمی برای بدرقه این ماه و برگشتن به ایام شادی نیز تلقی شود زیرا مردم جامه تیره را از تن خارج میکنند و رخت سفید و رنگی بر تن میکنند.
آیین چهارشنبه آخر ماه صفر ریشه در باورهای محلی و تاریخ فرهنگی هرمزگان دارد. مناطق ساحلی خلیج فارس بهواسطه نزدیکی به مسیرهای دریانوردی و فعالیتهای صیادی، همواره با طبیعت و دریا پیوندی ناگسستنی داشتهاند. این آیین، اگرچه شباهتهایی به چهارشنبهسوری دارد، اما ماهیت آن متفاوت است و بیشتر بر مفهوم نحسیزدایی و دفع بدیها استوار است.
مردم ساحل خلیج فارس با آبتنی در دریا، بدیها و انرژیهای منفی را به دریا میسپارند و از آن طلب خیر، برکت و نشاط میکنند. آب دریا در این آیین، نماد شفا، آرامش و نشاط است. آبتنی در خلیج فارس نهتنها به معنای دور کردن نحسیهاست، بلکه به اعتقاد مردم موجب سلامت جسم و آرامش روان میشود.
علی رضایی شریف از مولفان و شاعران پیشگام بندرعباس که یکی از چهرههای شاخص برگزاری این آیین است با گلویی بفشرده از بغض و عصبانیت گفت: واقعا گریه آور است که یک قدمگاه مقدس را چگونه میتوان با این نابخردی از بین برد.
این پژوهشگر هرمزگانی ادامه داد: زیارتگاه مقدس خضر نبی، توسط لودرهای شهرداری و افکار سرمایه سالاری نابود شد. این قدمگاه مقدس، قطعهای از تاریخ و فرهنگ غنی هرمزگان است. بنابراین اجازه نخواهیم داد برخیها با هر قصد و نیتی، آن را محو کرده و از صفحه وجود پاک کنند زیرا این قدمگاه قدیمی به اعتقاد همه قدیمیها باید حفظ بشود.
وی اضافه کرد: ترانهای برای این مکان مقدس و آیین کهن نوشتهام که خواننده ای در حال خواندن است و به زودی منتشر خواهد شد.
ترانه «پاخضر»
اِمشو شُو چارشمبِه ن
بریم هوباد دیریا
دل بندری ئون شادِن
دایوم وا یاد دیریا
پاخضر اریم که دیریا پاکن
میکروب و سهاری ئون هلاکن
امشو شو مهتابن
تموم لحظه ئوش نابن
چشمو آدمون همه خو
دل عاشقم بی تابن
امشو چه خاشن ای دل
صبا روز سه شمبِه ن
هوباد خاش دیریا
بی دل مث قندِن
صبا صب که غروب ایکه
خورشید خدای خوب
اشوریم وا هو دیریا
هرچی دل اکنت آشوب
پا خضر اریم که دیریا پاکن
میکروب و سهاری ئون هلاکن
امشو شو چارشمبِه ن
بریم هو باد دیریا
دل بندری مون شادن
دایوم وا یاد دیریا.
اینک شهرداری بندرعباس در اقدامی غیر کارشناسی، بدون شناخت شاخص های فرهنگی و آداب و سنن بومی، به منظور ایجاد فضای سبز و پارک بازی با خاکریزی در دریا، بخشی از هویت جوامع محلی را در زیر چرخهای لودر و بی ملاحظگی دفن میکند.
ساعت: ۱۰:۵۵ بعد از ظهر - ۱۴۰۴/۰۶/۰۱
بازدیدها: 77
Loading ...
آخرین دیدگاهها