با بحران پیری جمعیت ایران چه باید کرد؟

جوانی جمعیت

یکی از موضوعات بسیار مهم جامعه امروز ما موضوع پیری جمعیت کشور، کاهش زاد و ولد و بحران کاسته شدن از جمعیت جوان است.

دولت برنامه هایی جهت فرزندآوری خانواده ها و جوانی جمعیت آغاز کرده و مشوق هایی در نظر گرفته که در نگاه نخست به نظر می رسد که موثر است اما این بسته های تشویقی در مرحله اجرا با موانعی روبرو می شود و به سرانجام مطلوب نمی رسد. به عنوان مثال اعطای تسهیلات کم بهره ازدواج و وام فرزندآوری یا ثبت نام خارج از نوبت خودرو برای زوج های جوان در نظر گرفته شده که به دلیل کمبود منابع مالی بانک ها، شرایط سخت اعطای تسهیلات و … عملا بسیاری از افراد واجد شرایط موفق به دریافت این تسهیلات نمی شوند و این امر موجب دلسردی خانواده ها می شود.

همچنین تورم و مشکلات اقتصادی موجب شده که بسیاری از جوانان، قادر به ازدواج و تشکیل خانواده نباشند.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی استان هرمزگان نیز در نشست خبری اخیر خود به بحران  پیری جمعیت اشاره کرد و گفت: روند مولدها در سطح کشور کاهشی و نگران کننده بوده است و بازتاب ملموسی در نرخ باروری داشته است.

دکتر یحیی میرزاده، با بیان اینکه ما در رتبه ۱۷ دنیا از لحاظ جمعیتی قرار داریم، گفت: در سال ۲۰۵۰ پیش بینی جمعیت ۹۰ میلیونی کشور را خواهیم داشت که احتمال رسیدن به رتبه ۱۶ دنیا دور از انتظار نیست.

وی افزود: با توجه به کاهش روند نرخ رشد باروری در کشور و استفاده از مزیت جمعیت جوان، وزارت بهداشت با توجه به سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری در خصوص جوانی جمعیت اقداماتی را از سال‌های گذشته آغاز کرده است.

رئیس مرکز بهداست استان هرمزگان با اشاره به اینکه بیش از ۱۲ درصد جمعیت کشور را جمعیت سالمند تشکیل داده است، ابراز کرد: با این وجود هزینه مراقبت‌های بهداشتی و درمانی به شدت افزایش پیدا می‌کند و زیرساخت‌های ما برای مراقبت از سالمندان نیاز به تقویت، توسعه و بازسازی دارد.

صاحب نظران معتقدند که تا سال ۱۴۰۵ کشور ایران در تله جمعیتی خواهد افتاد و آنگاه حدود ۱۰۰ سال طول می کشد تا دوباره کشور جوان شود.

روزنامه جمهوری اسلامی در مطلبی، با نگرانی از این موضوع نوشت: تا وقتی مشکلات اقتصادی برطرف نشود سیر نزولی کاهش جمعیت ادامه خواهد داشت. این روزنامه به نکته بسیار مهمی اشاره کرده ولی دولت از این مسئله غفلت کرده و هیچ برنامه موثری جهت بهبود وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم ندارد. توزیع کالا برگ الکترونیکی و سبد کالا به تنهایی کارساز نیست. بسیاری از خانواده ها در حال حاضر از عهده مخارج زندگی با یک یا دو فرزند بر نمی آیند و حتی برخی زوج های جوان که تازه ازدواج کرده اند جرات بچه دار شدن را ندارند و به دلیل هزینه های سنگین زندگی و مسکن، تعداد بسیاری از ازدواج ها منجر به طلاق شده است.

بیشتر جوانانی که به سن ازدواج رسیده اند به خاطر گرانی ها و هزینه های بالای زندگی توانایی تشکیل خانواده را ندارند. لذا توقع افزایش جمعیت و جوانی جمعیت، در این شرایط توقع بیهوده ای است.

وزارت بهداشت، دانشگاه های علوم پزشکی و مراکز بهداشت و درمان به طور دائم در حال تبلیغ برای جوانی جمعیت هستند اما به عقیده بنده، آب در هاون کوبیدن است و نتیجه مثبتی در بر ندارد.

وزارت بهداشت با اینکه متولی اصلی طرح جوانی جمعیت نیست ولی بیشترین بار این طرح بر دوش وزارت بهداشت افتاده و بقیه سازمان ها و نهادها، تلاش موثری در این زمینه انجام نمی دهند.

حاکمیت اگر واقعا به مخاطرات پیری جمعیت واقف شده و این موضوع برایش حائز اهمیت است باید طرحی نو در اندازد و ضمن دعوت از کارشناسان، صاحب نظران و نخبگان جامعه جهت مشاوره در این زمینه، از راهکارهای ارائه شده توسط این گروهها استفاده کند و با دقت به کار بندد تا بتوانیم بحران پیری جمعیت کشور را با موفقیت پشت سر بگذاریم. پیری جمعیت یک فاجعه ملی است و علاوه بر آنکه نیروی کار را از دست می دهیم، امنیت کشور را نیز به خطر می اندازد.

کارشناسان معتقدند که نرخ رشد جمعیت ایران، هم اکنون زیر یک درصد است که آن هم مربوط به روستاییان در استانهای فقیر و کم برخوردار نظیر سیستان و بلوچستان، کردستان، آذربایجان غربی، هرمزگان و خراسان شمالی است.

بسیاری از خانواده ها یک یا دو فرزند دارند که به عقیده کارشناسان، با دو فرزند نرخ رشد جمعیت، صفر خواهد بود زیرا اینها فقط جایگزین والدین خود می شوند. از فرزند سوم و چهارم به بعد نرخ رشد جمعیت بالا می رود که متاسفانه اکنون حتی اکثر خانواده های روستایی هم بیش از دو فرزند ندارند. در شهر که هزینه تحصیل، درمان، بهای مسکن و حتی اجاره مسکن سر به فلک می کشد و اکثر خانواده ها ناچارند در واحدهای یک خوابه یا سوئیت زندگی کنند و جایی برای بچه ندارند.

حقوق و دستمزدها نسبت به تورم و گرانی، ناکافی است. برخی از خانواده ها به قدری با مشکل مالی مواجه هستند که به صورت مشترک، خانه ای را اجاره کرده اند و ناچارند در چادر و حتی بر روی پشت بام ها بخوابند.

مرکز آمار ایران هشدار داده با کاهش شدید نرخ رشد جمعیت، در برآوردهای جدید، جمعیت ایران در سال ۱۴۲۵ به سقف ۹۳ میلیون نفر خواهد رسید و از این سال به بعد، روند نزولی جمعیت کشور آغاز خواهد شد. اما کارشناسان معتقدند که تا سال ۱۴۲۰ ایران سومین کشور پیر دنیا خواهد شد. سال ۱۴۸۰ جمعیت ایران به ۳۱ میلیون نفر کاهش خواهد یافت که ۶۵ درصد جمعیت آن سن بالای ۷۰ سال خواهند داشت. یعنی جوانی در کشور وجود نخواهد داشت که کاری برای پیران انجام دهد. جمعیت کشورهای همسایه ایران از جمله افغانستان و عراق از جمعیت ایران بیشتر خواهد شد و این امر، تمامیت ارضی کشورمان را مورد تهدید قرار خواهد داد.

متاسفانه سیاست ها و مصوبه های دولت و مجلس ما برای تشویق خانواده ها به فرزندآوری اشتباه است و بسته های تشویقی هیچگونه جذابیتی برای مردم ندارند. مسئولان ما باید بسته های تشویقی متنوعی را به منظور رهایی کشور از این بحران بزرگ در نظر بگیرند.

به عنوان مثال دولت کره جنوبی که مانند ایران با بحران پیری جمعیت مواجه است و رتبه نخست کاهش زاد و ولد در جهان را به خود اختصاص داده برای تشویق فرزندآوری به زنان کارمند که بچه دار می شوند به ازای هر فرزند ۷۵ هزار دلار پاداش بلاعوض می دهد که در حال حاضر با پول ایران، بیش از ۱۰میلیارد تومان است. قطعا دولت ما قادر به پرداخت چنین پاداش هایی نیست. تنها کاری که دولت ما می تواند انجام دهد وعده تسهیلات کم بهره بانکی است که برای دریافت آن هم باید از هفت خوان رستم گذشت. بانکها برای پرداخت وام ازدواج و فرزند آوری، مردم را بسیار اذیت می کنند. دولت ما هم مانند دولت کره جنوبی باید به جای وام، پاداش نقدی در نظر بگیرد. دولت ما لااقل برای تشویق خانواده ها به فرزند آوری، مبالغی در حدود یک میلیارد تومان کمک بلاعوض در نظر بگیرد. یا اگر قادر به پرداخت چنین مبالغی نیست می تواند مسکن رایگان، خودرو رایگان یا آب و برق رایگان به مدت ۱۰ سال اختصاص دهد.

نکته دیگری که لازم به ذکر است در مورد توزیع «مولتی ویتامین» و سایر اقلام دارویی و بهداشتی مورد نیاز مادران باردار است. در سالیان گذشته که طرح جوانی جمعیت وجود نداشت، خانه های بهداشت تمام این اقلام را به صورت رایگان در اختیار مادران باردار قرار می دادند اما اکنون که با بحران کاهش زاد و ولد روبرو هستیم، مادران باردار مجبورند «مولتی ویتامین» که برای نوزادان بسیار ضروری است را به صورت آزاد با قیمت های بالا از داروخانه ها خریداری کنند. برخی خانواده ها که با مشکلات معیشتی مواجه هستند دور تهیه آنرا خط می کشند. از این رو بسیاری از خانواده ها تمایلی به مشارکت در طرح جوانی جمعیت ندارند و به یک یا دو فرزند بسنده می کنند.

دشمنان نظام جمهوری اسلامی از این وضعیت پیش آمده برای ایران بسیار خرسندند و منتظر تضعیف ما هستند.

یکی از مقامات آمریکا صراحتاً بیان کرده بود که نیازی به حمله نظامی به ایران نیست زیرا ایران در تله جمعیتی گرفتار می شود و هنگامی که با پیری جمعیت روبرو شد به آسانی می توانیم برنامه های خود را در مورد ایران عملی کنیم.

به همین دلیل بایستی برای طرح جوانی جمعیت بودجه خوبی به اندازه بودجه دفاعی کشور اختصاص داده شود زیرا اهمیت آن کمتر از موضوع دفاعی نیست.

به قلم: حسین فریدونی – سردبیر

ساعت: ۰۲:۵۶ بعد از ظهر - ۱۴۰۴/۱۲/۰۷

بازدیدها: 36

مطالب مشابه:

صدف ۱۰۰۷ منتشر شد صدف ۹۵۸ منتشر شد مدیریت ارشاد اسلامی منطقه آزاد قشم به صابر سهرابی سپرده شد صدف ۴۴۰ منتشر شد