آیا با امضای سند همکاری ۲۵ ساله، ایران شریک اول استراتژیک چین می شود؟
به قلم: بهنام کهوری، دانش آموخته علم سیاست
صدف نیوز/ با انتشار خبر توافق ایران و چین در خصوص امضای یک سند همکاری ۲۵ ساله، موافقان و مخالفان در خصوص این سند، نظرات کارشناسی خود را بر له و یا علیه این توافقنامه مطرح نمودند که در جای خود قابل تامل و بررسی است اما در فضای شبکه های اجتماعی استان هرمزگان اکثر مطالب رد و بدل شده جنبه احساسی داشت و برخی از مدافعان این توافقنامه احساس می کردند که این توافقنامه باعث می شود تا ایران و چین به عنوان متحد استراتژیک یکدیگر تبدیل شده و ایران به واسطه این قرارداد دست بالا را در منطقه خاورمیانه پیدا کند و مخالفان آن نیز امضای این قرارداد را عامل نابودی ایران می دانستند.
به نظر بنده در خصوص روابط ایران و چین نباید احساسی رفتار کرده و موضوع را سیاه و سفید دید. لذا برای آشنایی با سیاست خارجی چین قبل از هر چیزی ابتدا باید تاریخچه و اصول حاکم بر سیاست خارجی این کشور را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد.
سیاست خارجی چین از پیروزی انقلاب کمونیستی این کشور در سال ۱۹۴۹ تاکنون، دو نقش کاملاً متفاوت ایفا کرده است. در مقطع ۱۹۴۹ تا ۱۹۷۹ ، سیاست خارجی چین بر پایه مبارزه با امپریالیسم غرب و بخصوص آمریکا و حمایت از گروه های انقلابی و چپ گرا در اقصی نقاط جهان بود. اما با مرگ مائو در سال ۱۹۷۶ و روی کار آمدن دنگ شیائوپینگ استراتژی سیاسی و اقتصادی چین دچار تحول شده و توسعه اقتصادی به عنوان اولویت اول چین معین گردید. بر این مبنا، چینی ها به تدریج سیاست خارجی خود را در جهت نیل به رشد و توسعه اقتصادی طراحی کردند. بر همین اساس بود که چین سیاست درهای باز را در پیش گرفته و سعی نمود با بیشتر کشورهای جهان ارتباط گسترده تجاری و اقتصادی برقرار نموده و اولویت اول خود را همکاری های اقتصادی قرار داده و یک چهره صلح طلب از خود در اذهان عمومی جهان ارائه دهد.
بر اساس همین استراتژی، چین توافقنامه های همکاری زیادی را با کشورهای مختلف در سطح جهان امضا نمود که از جمله اینها می توان به مذاکراتی اشاره کرد که در سال ۲۰۰۴ با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را در خصوص امضای توافقنامه تجاری آغاز کرد.
در شرایط کنونی چین با همه کشورهای دنیا روابط اقتصادی گسترده ای دارد و در منطقه خاورمیانه نیز کشورهای عربستان و امارات شرکای اول و دوم اقتصادی چین در این منطقه بوده و ایران در رده سوم قرار دارد.
در خصوص صادر کنندگان نفت به چین نیز کشورهای روسیه، آنگولا و عربستان هر کدام با صادرات بیش از یک میلیون بشکه نفت در روز در ردیف اول تا سوم تامین کنندگان نفت چین بوده اند. اما در سالهای اخیر سهم ایران در بازار نفتی چین از مسیر دریایی از ١٠درصد در سال ۲۰۱۶ به ۳ درصد افت کرد، اما سهم عربستان در این مدت از ۱۶ درصد به ١٩درصد رسیده است.
تا اینجا متوجه می شویم که در شرایطی که ایران از جانب ایالات متحده تحت شدیدترین تحریم ها بوده چین تلاشی در جهت افزایش خرید نفت ایران نداشته است و در شرایطی که ایران تحت شدیدترین فشار تحریمی آمریکا و در حال رقابت با عربستان و امارات است چین سعی نموده از این شرایط بیشترین بهره را برده و از دو رقیب اصلی یعنی ایران و عربستان نفت را با بیشترین تخفیف دریافت نماید.
باید به یاد بیاوریم در ماجرای شبهجزیره کریمه و زمانی که روسیه از سوی اروپا تحریم شد، چین قراردادهای بلند مدت تأمین انرژی نظیر واردات ٣٨میلیارد مترمکعب گاز از طریق خط لوله قدرت سیبری را با روسیه منعقد کرد و با اینکار یک منبع عمده انرژی را برای خود تامین نمود.
چین با توجه به نیاز گسترده ای که به انرژی دارد تلاش می کند از فروشندگان مختلف نفت خود را تهیه نموده و با ایجاد رقابت در بین فروشندگان نفت بیشترین سود را در خرید نفت ارزان کسب کند.
نکته دیگری که نباید از نظر دور داشت همکاری های گسترده چین با رژیم صهیونیستی است که در تحلیل رفتار سیاست خارجی چین می بایست مد نظر قرار گیرد. اخیرا شرکتهای چینی در بخش های زیر ساختی رژیم اشغالگر قدس نظیر نیروگاه تولید برق تل آویو، تولید انرژی خورشیدی، سرمایه گذاری نموده و شرکت صنایع پتروشیمی بازان که اصلیترین پالایشگاههای اسرائیل و ۶۰ درصد از بازار سوخت این رژیم را در اختیار دارد از سال ۲۰۱۷ بر اساس سلسله قراردادهایی وارد شراکت با گروه های چین شده است.
علاوه بر آنچه گذشت چین در سالهای اخیر سرمایهگذاریهای اساسی در زیرساختهای ارتباطی و عمرانی اسرائیل داشته برای مثال خط آهن عکا-کرمئیل، لاین قرمز متروی تلآویو و شاید از همه اینها مهمتر، بنادر اشدود و حیفا مهمترین سرمایه گذاری های چین در سرزمین های اشغالی باشد.
لذا با توجه به موارد فوق الاشاره؛ تصور این که ایران با امضای سند همکاری ۲۵ ساله به شریک اصلی و استراتژیک چین در خاورمیانه تبدیل شده و در رقابت بین ایران و سایر کشورهای خاورمیانه نظیر عربستان و رژیم غاصب صهیونیستی چین از ایران حمایت کند نوعی خام اندیشی بوده و نشان از عدم آگاهی افراد از استراتژی های سیاست خارجی چین می باشد.
اساسا” سیاست خارجی چین بر اساس کسب بیشترین منافع اقتصادی در هر نقطه جهان بنا شده و نگاه چین به مسائل جهانی و منطقه ای با نگاه ایران متفاوت است.
ساعت: ۰۴:۵۶ بعد از ظهر – ۹۹/۰۵/۰۹
بازدیدها: 77
آخرین دیدگاهها